Xuất Nhập Khẩu Tại Chỗ: Quy Trình, Lợi Ích & Quy Định Doanh Nghiệp Cần Biết

Xuất nhập khẩu tại chỗ đang ngày càng trở thành giải pháp hiệu quả giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình logistics và tiết kiệm chi phí vận chuyển. Bài viết này Logistics H-A sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm xuất nhập khẩu tại chỗ, quy trình thực hiện, cũng như những lợi ích và thách thức mà doanh nghiệp cần lưu ý khi áp dụng phương thức này.

1. Xuất nhập khẩu tại chỗ là gì?

Xuất nhập khẩu tại chỗ là hình thức giao dịch trong đó hàng hóa nhập khẩu, sản xuất và gia công trong lãnh thổ Việt Nam, giao trực tiếp cho các doanh nghiệp đặt nhà máy, trụ sở trong lãnh thổ Việt Nam, nhưng về pháp lý vẫn được coi là xuất khẩu và nhập khẩu, không cần vận chuyển quốc tế.

Khái niệm xuất nhập khẩu tại chỗ

Để hiểu tại sao hình thức này ngày càng phổ biến trong cộng đồng doanh nghiệp logistics, chúng ta cần xem xét các giá trị mà nó đóng góp. Tầm quan trọng của xuất nhập khẩu tại chỗ bao gồm: 

• Tiết kiệm chi phí: Giảm chi phí vận chuyển và logistics.
• Thuận tiện trong việc giao dịch và luân chuyển hàng hóa: giảm chi phí hành chính và thủ tục hải quan.
• Thúc đẩy hợp tác quốc tế: Tăng cường quan hệ kinh tế giữa các doanh nghiệp.
• Quản lý hiệu quả hơn: Dễ dàng kiểm soát hàng hóa từ sản xuất đến tiêu thụ.

2. Quy định pháp lý về xuất nhập khẩu tại chỗ

Hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ chịu sự điều chỉnh chặt chẽ bởi nhiều văn bản luật khác nhau từ Luật Hải quan đến các Thông tư hướng dẫn chuyên ngành. Sau đây là bản tổng hợp chi tiết các quy định pháp lý về xuất nhập khẩu tại chỗ đang có hiệu lực:

2.1 Hệ thống Luật và Nghị định:

• Luật Hải quan số 90/2025/QH15 (Mới nhất): Văn bản quan trọng nhất thay thế/sửa đổi Luật Hải quan 2014. Đáng chú ý là Điều 47a bổ sung định nghĩa chi tiết về hàng hóa XNKTC, đồng thời siết chặt điều kiện đối với các thương nhân nước ngoài không có hiện diện tại Việt Nam.
• Nghị định 167/2025/NĐ-CP (Cập nhật 2026): Văn bản này sửa đổi, bổ sung cho Nghị định 08/2015/NĐ-CP. Điểm cốt lõi là quy định cụ thể các trường hợp được phép làm thủ tục XNKTC, loại bỏ các giao dịch ba bên thiếu minh bạch và tập trung vào hình thức giao dịch theo chỉ định trực tiếp.
• Nghị định 18/2021/NĐ-CP: Sửa đổi Nghị định 134/2016/NĐ-CP, tập trung vào chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các quy định miễn thuế liên quan đến loại hình này.

2.2 Thông tư hướng dẫn quy trình thủ tục hải quan chi tiết

Các thông tư này hướng dẫn trực tiếp cho cán bộ hải quan và nhân viên logistics về hồ sơ, chứng từ:

• Thông tư 121/2025/TT-BTC (Hiệu lực từ 01/02/2026): Được coi là "cẩm nang" mới nhất cho ngành logistics. Thông tư này sửa đổi hàng loạt quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC và 39/2018/TT-BTC nhằm đồng bộ hóa với Luật Hải quan mới
• Thông tư 38/2015/TT-BTC & Thông tư 39/2018/TT-BTC: Vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc quy định khung hồ sơ, chứng từ và các bước khai báo hải quan điện tử (với những nội dung không bị thay đổi bởi Thông tư 121/2025).

3. Điều kiện và yêu cầu đối với doanh nghiệp khi thực hiện xuất nhập khẩu tại chỗ:

Không phải mọi giao dịch mua bán đều có thể áp dụng hình thức khai báo tại chỗ. Trước khi tiến hành lên tờ khai, đơn vị cần đối chiếu các điều kiện và yêu cầu đối với doanh nghiệp khi thực hiện xuất nhập khẩu tại chỗ dưới đây:

• Hợp đồng thương mại: Doanh nghiệp phải có hợp đồng mua bán với đối tác nước ngoài hoặc đối tác trong khu chế xuất, hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
• Khai báo hải quan: Doanh nghiệp phải thực hiện khai báo hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ theo quy định.
• Chứng từ: Cần chuẩn bị đầy đủ chứng từ như hóa đơn thương mại, hợp đồng, phiếu đóng gói, và các giấy tờ liên quan khác theo quy định pháp luật.
• Thanh toán quốc tế: Doanh nghiệp phải thực hiện thanh toán thông qua các phương thức thanh toán quốc tế hoặc qua ngân hàng nếu có hợp đồng với đối tác nước ngoài.
• Mã số thuế: Doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu tại chỗ phải có mã số thuế và tuân thủ các quy định về nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế xuất nhập khẩu nếu có.

Những quy định và yêu cầu này nhằm đảm bảo tính minh bạch, đúng pháp luật và bảo vệ quyền lợi cho cả doanh nghiệp và nhà nước trong quá trình giao dịch thương mại quốc tế.

4. Quy trình thực hiện xuất nhập khẩu tại chỗ

Vậy quy trình thực hiện xuất nhập khẩu tại chỗ như thế nào? Bạn có thể theo dõi các bước sau:

► Bước 1: Đăng ký thủ tục hải quan

Doanh nghiệp cần khai báo hải quan điện tử để thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu tại chỗ. Hồ sơ cần bao gồm hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, và các chứng từ liên quan. Việc khai báo này đảm bảo rằng hàng hóa được kiểm soát và tuân thủ đầy đủ các quy định của hải quan.

► Bước 2: Ký kết hợp đồng và xuất hóa đơn

Doanh nghiệp xuất khẩu và nhập khẩu tại chỗ phải ký hợp đồng mua bán hàng hóa với nhau. Sau khi ký hợp đồng, bên bán (doanh nghiệp xuất khẩu) phát hành hóa đơn thương mại cho bên mua (doanh nghiệp nhập khẩu), tương tự như trong giao dịch xuất nhập khẩu quốc tế.

► Bước 3: Kiểm tra và thông quan hàng hóa

Hải quan sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ, đối chiếu thông tin với hàng hóa thực tế để đảm bảo hàng hóa đúng với khai báo. Quy trình thông quan bao gồm xác nhận tính hợp lệ của hồ sơ, kiểm tra hàng hóa (theo quy trình của hệ thống quản trị hải quan), và quyết định cho phép thông quan hoặc yêu cầu bổ sung thông tin.

► Bước 4: Thực hiện giao nhận hàng hóa

Sau khi hải quan thông quan, doanh nghiệp tiến hành giao hàng theo thỏa thuận trong hợp đồng. Hàng hóa sẽ được bàn giao trực tiếp cho doanh nghiệp nhập khẩu tại chỗ, mà không cần phải vận chuyển quốc tế. Quá trình này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí logistics.

5. Lợi ích của xuất nhập khẩu tại chỗ đối với doanh nghiệp

Xuất nhập khẩu tại chỗ mang lại nhiều lợi ích đối với doanh nghiệp, cụ thể là:

• Tiết kiệm chi phí vận chuyển và logistics: Do hàng hóa không cần vận chuyển qua biên giới, doanh nghiệp có thể giảm thiểu chi phí vận chuyển, lưu kho và bảo hiểm, giúp cải thiện lợi nhuận.
• Đơn giản hóa quy trình quản lý kho bãi và hàng hóa: Xuất nhập khẩu tại chỗ cho phép doanh nghiệp dễ dàng kiểm soát và quản lý hàng hóa ngay tại địa điểm sản xuất, giảm bớt thủ tục phức tạp liên quan đến lưu trữ và vận chuyển.
• Hỗ trợ tăng cường xuất khẩu, giảm nhập khẩu: Hình thức này giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng xuất khẩu sản phẩm của mình mà không cần phải phụ thuộc vào hàng nhập khẩu, từ đó cải thiện cán cân thương mại.

6. Những thách thức trong xuất nhập khẩu tại chỗ

Bên cạnh những ích lợi trên, xuất nhập khẩu tại chỗ cũng tồn tại những bất cập như: 

• Rào cản pháp lý và chính sách quốc tế: khó khăn trong việc cập nhật và tuân thủ các quy định khai thuế và thanh toán quốc tế, chính sách thay đổi, gây ảnh hưởng đến giao dịch.
• Vấn đề về chứng từ và thủ tục hải quan: những sai sót này có thể dẫn đến chậm trễ hoặc phạt, làm phức tạp quy trình thông quan. 
• Quản lý rủi ro: những vấn đề về chất lượng hàng hóa, mất mát hoặc tranh chấp thương mại đòi phải có kế hoạch quản lý, quy trình quản lý và kiểm soát chất lượng, mua bảo hiểm cho hàng hóa chặt chẽ, khoa học.

7. Kết luận

Xuất nhập khẩu tại chỗ mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp như tiết kiệm chi phí, đơn giản hóa thủ tục, và tối ưu hóa quy trình logistics. Việc nắm rõ các quy định pháp lý và quy trình thực hiện sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn trong thương mại quốc tế. Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm cách tối ưu hóa hoạt động xuất nhập khẩu, hãy liên hệ với Logistics H-A để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết về các giải pháp xuất nhập khẩu tại chỗ phù hợp, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường!